Bulut Yedekleme (Cloud Backup)

Veeam ile bulut yedekleme nasıl çalışır?

Bulut yedekleme, üretim sistemlerindeki verinin belirli aralıklarla kopyalanıp ayrı bir lokasyondaki depolama alanına aktarılmasıdır. Veeam tabanlı yapıda süreç üç katmandan oluşur: kaynak sistemdeki veriyi okuyan yedekleme işi, verinin sıkıştırılıp şifrelenerek taşındığı bağlantı ve yedeklerin tutulduğu depo (repository). İlk çalıştırmada tam yedek alınır; sonraki çalıştırmalarda yalnızca değişen bloklar aktarılır. Bu artımlı yaklaşım hem bant genişliğini hem de yedekleme penceresini kısa tutar.

Veritabanı ve uygulama sunucularında yedeğin tutarlı olması, yalnızca dosyaların kopyalanmasından daha önemlidir. Veeam, uygulama farkındalıklı işlemeyle (application-aware processing) SQL Server veya Active Directory gibi servisleri yedek anında tutarlı bir duruma getirir; böylece geri yüklenen veritabanı onarım gerektirmeden açılır. İşlem günlüklerinin (transaction log) ayrıca yedeklenmesi, veritabanını iki tam yedek arasındaki bir ana döndürmeyi de mümkün kılar.

Geri dönüş tarafında da seçenekler katmanlıdır: tek bir dosya ya da e-posta öğesi, bir veritabanı nesnesi, bir sanal diskin tamamı veya sunucunun bütünü ayrı ayrı geri yüklenebilir. Hangi senaryoda hangi yöntemin kullanılacağı yedekleme politikası yazılırken belirlenir.

MAV Cloud’da yedek deposu Türkiye lokasyonlu altyapıda, üretim ortamından ayrı çalışır. İşlerin başarılı tamamlanıp tamamlanmadığı 7/24 sistem izleme kapsamında takip edilir; başarısız veya uyarı veren işler için müdahale süreci başlatılır. Yedek zincirinin bütünlüğü düzenli olarak kontrol edilir; bozulmuş bir blok fark edildiğinde bir sonraki çalıştırmada yeniden oluşturulur.

Hizmet güvencesi: hizmet seviyesi sözleşmesinde yedekleme hizmetleri için aylık %99,9 erişilebilirlik hedefi ve kritik durumlarda 15 dakikalık ilk müdahale hedefi tanımlıdır. Yedek verisinin korunması ISO/IEC 27001 bilgi güvenliği, geri dönüş süreçleri ise ISO 22301 iş sürekliliği yönetim sistemiyle uyumlu yürütülür (sertifikalarımız).

3-2-1 kuralı ve saklama politikası nasıl kurgulanır?

3-2-1 kuralı yedekleme stratejisinin iskeletidir; asıl belirleyici olan ise saklama politikasıdır (retention). Saklama politikası, hangi yedeğin ne kadar süre ve kaç sürüm olarak tutulacağını tanımlar. Kurgu yapılırken aşağıdaki ayrım esas alınır:

Yedek katmanı	Amaç	Tipik kullanım
Kısa dönem (günlük, saatlik)	Yakın tarihli hatalardan hızlı dönüş	Silinen dosya, bozulan veritabanı tablosu
Orta dönem (haftalık, aylık)	Geç fark edilen sorunlara karşı eski sürüm	Haftalar sonra ortaya çıkan veri bozulması
Uzun dönem (arşiv)	Mevzuat ve denetim gereklilikleri	Mali kayıtlar, sözleşme ve yazışma arşivi
Değiştirilemez kopya	Fidye yazılımına karşı son savunma hattı	Yönetici hesabı ele geçirildiğinde temiz geri dönüş

Fidye yazılımı riskinin yüksek olduğu ortamlarda 3-2-1 kuralı, kopyalardan birinin değiştirilemez olduğu 3-2-1-1 yaklaşımına genişletilir; bu katman immutable backup hizmetiyle sağlanır. Farklı strateji seçeneklerinin karşılaştırması backup stratejileri rehberinde yer alır.

Bulut yedekleme fiyatlarını belirleyen kriterler

Bulut yedekleme fiyatları sabit bir paketten değil, korunacak ortamın yapısından çıkar. Teklif öncesinde şu kalemler netleştirilir:

• Korunan iş yükü sayısı: fiziksel sunucu, sanal makine ve iş istasyonu adedi.
• Kaynak veri hacmi ve değişim oranı: günlük değişen veri miktarı, depolama ihtiyacını doğrudan etkiler.
• Saklama süresi ve sürüm sayısı: kısa, orta ve uzun dönem katmanlarının uzunluğu.
• Uygulama farkındalığı: SQL Server, Oracle veya PostgreSQL gibi veritabanları için tutarlı yedek gereksinimi.
• Değiştirilemez kopya ihtiyacı: immutable katmanın eklenip eklenmeyeceği.
• Yönetim kapsamı: iş takibi, geri yükleme testleri ve raporlamanın hizmete dahil olup olmadığı; bu kapsam yedekleme yönetimi ile genişletilebilir.

Veri boyutu, günlük değişim ve saklama süresine göre gereken alanı önceden görmek için yedekleme depolama hesaplayıcı kullanılabilir; araç 3-2-1-1-0 uyumunu da puanlar.

Veeam bulut yedeklemede ikinci kopya ve uzun dönem saklama

Veeam bulut yedekleme kurgusunda dış lokasyondaki kopya genellikle yedek kopyalama işiyle (backup copy) oluşturulur. Bu iş, mevcut yedek verisinin aynı formatta başka bir depoya kopyasını çıkarır; ana yedek üretim verisiyle birlikte zarar görse bile ikinci kopyadan geri dönüş yapılabilir.

Veeam Backup & Replication belgelerinde backup copy, 3-2-1 kuralını uygulamanın aracı olarak tanımlanır: aynı yedek verisinin yerinde veya dış lokasyonda birden fazla örneği oluşturulur ve bu kopyalar, yedekleme işinin ürettiği dosyalarla aynı formatta olduğu için doğrudan geri yükleme kaynağı olarak kullanılabilir. Yaygın bir yapıda kısa dönem yedekler hızlı geri dönüş için yerel depoda tutulur, ikinci kopya ise üretim ortamından ayrı bir lokasyondaki bulut deposuna aktarılır. MAV Cloud’da bu depo Türkiye lokasyonlu altyapıda, üretim ortamından ayrı çalışır.

Uzun dönem saklama için Veeam’in GFS (büyükbaba-baba-oğul) politikası kullanılır. GFS ayrı yedek dosyaları üretmez; yedekleme işinin oluşturduğu tam yedekleri haftalık, aylık veya yıllık olarak işaretler ve bu işaretli dosyalar belirlenen süre boyunca korunur. Mali kayıtlar veya denetim gereklilikleri için yıllarca saklanması gereken sürümler bu yöntemle, her gün yeni tam yedek almadan tutulabilir.

Yedeğin geri yüklenebildiği nasıl doğrulanır?

Başarıyla tamamlanan bir yedekleme işi, verinin geri yüklenebileceğini tek başına göstermez. Doğrulama, yedekten makinenin gerçekten açıldığının ve uygulamanın çalıştığının test edilmesiyle yapılır.

Veeam’de bu iş için SureBackup teknolojisi bulunur; makine yedeklerinin test edilmesini ve herhangi bir geri yükleme noktasından veri kurtarılıp kurtarılamayacağının kontrol edilmesini sağlar. Testler üretim ağından ayrılmış bir sanal laboratuvarda yürütüldüğü için çalışan sistemler etkilenmez. Pratikte doğrulama planı şu sırayı izler: önce en kritik sunucular, ardından bunların bağlı olduğu servisler (dizin hizmeti, veritabanı), en son uygulama katmanı. Testlerin sıklığı, altyapıdaki değişim hızına göre belirlenir; yeni bir uygulamanın devreye alınması veya yedekleme işinin kapsamının değişmesi, doğrulamanın tekrarlanmasını gerektirir. Test sonuçlarının kaydedilmesi, denetimlerde yedekleme sürecinin işlediğini belgelemek için de kullanılır.

Sunucu yedekleme yazılımı seçerken nelere bakılır?

Sunucu yedekleme yazılımı seçiminde belirleyici olan, korunan ortamın tamamını tek yönetimle kapsaması ve geri dönüşün test edilebilir olmasıdır. Değerlendirmede şu başlıklar öne çıkar:

• Platform kapsamı: fiziksel sunucular, VMware ve Hyper-V sanal makineleri ile iş istasyonlarının aynı yazılımla korunabilmesi.
• Uygulama tutarlılığı: SQL Server, Oracle, PostgreSQL ve Active Directory için tutarlı yedek ve işlem günlüğü yedeği desteği.
• Geri dönüş seviyeleri: tek dosya, veritabanı nesnesi, sanal disk ve sunucunun tamamı için ayrı geri yükleme seçenekleri.
• Kopya ve saklama: dış lokasyona ikinci kopya, uzun dönem saklama politikası ve değiştirilemez (immutable) depo desteği.
• Güvenlik: aktarımda ve depoda şifreleme, yönetici hesaplarının ayrılması.
• Doğrulama ve izleme: otomatik geri yükleme testleri, başarısız işler için uyarı ve raporlama.
• Destek: sorun anında müdahale süreleri; MAV Cloud’da ilk müdahale hedefi kritik öncelik için 15 dakika, yüksek için 1 saat, orta için 4 saat, düşük için 1 iş günüdür.

Fidye yazılımına karşı değiştirilemez katman immutable backup hizmetiyle eklenebilir; veri boyutu ve saklama süresine göre gereken alan yedekleme depolama hesaplayıcı ile, kopya stratejisinin temeli ise 3-2-1 yedekleme kuralı yazısında görülebilir.