RDS Sunucu Boyutlandırma: Uzak Masaüstü Sunucusu Kaç Kullanıcı Taşır?

ERP ve muhasebe yazılımını Uzak Masaüstü (RDS) üzerinden kullanan işletmelerde en sık sorulan soru, bir sunucunun kaç kullanıcıyı rahatça taşıyacağıdır. RDS sunucu boyutlandırma aracı, eşzamanlı kullanıcı sayısı, iş yükü tipi ve kullanıcı başına profil alanına göre gereken session host sayısını, sunucu başına vCPU ve RAM miktarını hesaplar. Uzak masaüstü sunucu kaç kullanıcı taşır sorusunun cevabı, Microsoft’un çoklu oturumlu sunucular için yayımladığı boyutlandırma yönergesine dayanır ve hesaplama mantığı sayfanın devamında açıkça anlatılır.

Hesaplama tarayıcıda yapılır, girilen bilgiler hiçbir sunucuya gönderilmez.

RDS (terminal sunucu) nedir, ERP neden bu yöntemle kullanılır?

RDS (Remote Desktop Services), uygulamaların tek bir Windows Server üzerinde çalıştığı ve kullanıcıların bu sunucuya uzak masaüstü oturumuyla bağlandığı yapıdır. Eski adıyla terminal sunucu olarak da bilinir; birden fazla kullanıcı aynı sunucuda kendi oturumunu açar.

Türkiye’deki birçok KOBİ, ERP ve muhasebe paketlerini bu yöntemle kullanır. Uygulama veritabanına yakın çalıştığı için şube veya evden bağlanan kullanıcılar yavaş bir internet hattında bile kabul edilebilir performans alır. Yazılım güncellemesi tek noktada yapılır, veri kullanıcı bilgisayarına inmez ve kaybolan bir dizüstü bilgisayar şirket verisini açığa çıkarmaz.

Bu modelin zayıf noktası kaynak paylaşımıdır. Aynı sunucudaki tüm kullanıcılar işlemciyi ve belleği ortak kullanır; sunucu küçük kalırsa ay sonu kapanışında veya rapor alırken herkes aynı anda yavaşlar.

vCPU başına kullanıcı sayısı nasıl belirlenir?

Bir vCPU’nun kaç kullanıcı taşıyacağı, kullanıcıların sunucuda ne yaptığına bağlıdır. Microsoft’un çoklu oturumlu session host yönergesi iş yükünü dört sınıfa ayırır ve her sınıf için vCPU başına üst kullanıcı sınırı verir (Microsoft, session host boyutlandırma yönergesi).

• Hafif (vCPU başına 6 kullanıcı): veri girişi, basit form ekranları, komut satırı araçları.
• Orta (vCPU başına 4 kullanıcı): ERP ve muhasebe ekranları, ofis uygulamaları, hafif web tarama. Çoğu ERP kullanımı bu sınıfa girer.
• Ağır (vCPU başına 2 kullanıcı): yoğun raporlama, büyük Excel dosyaları, çok sekmeli tarayıcı ve yazılım geliştirme araçları.
• Yoğun (vCPU başına 1 kullanıcı): grafik tasarım, CAD, veri analizi gibi işlemci ve bellek yoğun uygulamalar.

Araç seçilen sınıfa göre gereken toplam vCPU’yu hesaplar. Her session host için en küçük boyut 8 vCPU, 16 GB RAM ve 32 GB işletim sistemi diskidir; güç kullanıcıları için bu taban 6 vCPU ve 56 GB RAM’dir.

Terminal sunucu RAM hesaplama ve sunucu bölme mantığı

RAM, vCPU sayısından türetilir: hafif, orta ve ağır iş yüklerinde vCPU başına 2 GB (en az 16 GB), güç iş yükünde vCPU başına yaklaşık 9,3 GB (en az 56 GB). Terminal sunucu RAM hesaplama bu oranla yapıldığında işlemci ile bellek arasında dengesiz bir yapı kurulmamış olur.

Microsoft, çoklu oturumlu session host’ları 6 ile 24 vCPU arasında tutmayı önerir. Toplam ihtiyaç 24 vCPU’yu aşarsa araç yükü birden fazla session host’a böler ve sunucu başına vCPU’yu çift sayıya yuvarlar. Tek büyük sunucu yerine iki orta boy sunucu, bakım sırasında kullanıcıların tamamen kesilmemesini de sağlar.

Aşağıdaki tablo aracın kendi formülüyle hesaplanmıştır:

Eşzamanlı kullanıcı	İş yükü	Session host × vCPU / RAM
10	Hafif	1 × 8 vCPU / 16 GB
25	Orta	1 × 8 vCPU / 16 GB
60	Orta	1 × 16 vCPU / 32 GB
150	Orta	2 × 20 vCPU / 40 GB
40	Ağır	1 × 20 vCPU / 40 GB
5	Yoğun	1 × 6 vCPU / 56 GB

İlk iki satırda kullanıcı sayısı küçük olduğu için minimum boyut devreye girer. 150 orta kullanıcı yaklaşık 38 vCPU ister; bu değer 24 sınırını aştığı için iki adet 20 vCPU’luk sunucuya bölünür.

Sonuç ekranı nasıl okunur?

Sonuç ekranı session host sayısını, her sunucunun vCPU, RAM ve işletim sistemi diski değerlerini, toplam profil alanını ve tüm sunucuların toplam vCPU ile RAM miktarını gösterir. Bu değerler başlangıç boyutudur, pilot ölçümle doğrulanmalıdır.

Profil alanı, kullanıcı sayısı ile kullanıcı başına profil boyutunun çarpımıdır. Varsayılan 30 GB değeriyle 25 kullanıcı için 750 GB profil alanı çıkar; Microsoft da kullanıcı başına en az 30 GB profil alanı önerir. Ekrandaki son not, ERP veritabanının session host’ta değil ayrı bir sunucuda çalışması gerektiğini hatırlatır.

ERP sunucu gereksinimleri: veritabanı neden ayrı sunucuda olmalı?

ERP veritabanı, session host ile aynı sunucuda değil ayrı bir sunucuda çalışmalıdır. Kullanıcı oturumları ile veritabanı motoru aynı işlemci, bellek ve diski paylaştığında biri yoğunlaştığında diğeri de yavaşlar.

Veritabanı yoğun disk okuma ve yazma (I/O) yapar; ay sonu raporu çalışırken oturum tarafında ekranlar geç açılır. Kilitlenme (locking) sorunları ve uzun süren sorgular ayrı sunucuda daha kolay izlenir. Yedekleme de sadeleşir: veritabanı yedeği oturum sunucusundan bağımsız alınır ve geri yükleme kullanıcı oturumlarını etkilemez.

ERP sunucu gereksinimleri yazılımdan yazılıma değiştiği için veritabanı sunucusu bu araçla değil, yazılım üreticisinin yayımladığı sistem gereksinimleri belgesine göre boyutlandırılmalıdır.

Kullanıcı profilleri ve depolama

Birden fazla session host olduğunda kullanıcı profili sunucuya bağlı kalmamalıdır. Profil kapsayıcıları (FSLogix gibi) veya kullanıcı profil diskleri, profili ortak bir depolama alanında tutar ve kullanıcı hangi sunucuya bağlanırsa bağlansın aynı masaüstünü görür.

Profil alanı hesaplanırken masaüstü, belgeler ve e-posta önbelleği gibi kullanıcıda biriken veri dikkate alınmalıdır. Varsayılan 30 GB çoğu ofis kullanıcısı için makul bir başlangıçtır; büyük posta kutusu önbelleği tutan kullanıcılar için bu değer artırılmalıdır.

Lisans hatırlatması: RDS CAL

Windows Server lisansına ek olarak, RDS’ye bağlanan her kullanıcı veya cihaz için RDS istemci erişim lisansı (CAL) gerekir. Kullanıcı başına veya cihaz başına lisans seçimi, çalışanların kaç cihazdan bağlandığına göre yapılır.

Aynı kullanıcı dizüstü bilgisayar, ev bilgisayarı ve tabletten bağlanıyorsa kullanıcı başına lisans genellikle daha uygundur; vardiyalı çalışan ekiplerin aynı bilgisayarı paylaştığı yerlerde cihaz başına lisans öne çıkar. ERP yazılımının kendi kullanıcı lisansı ise bundan ayrıdır ve üreticiyle netleştirilmelidir.

Pilot test ve izleme

Hesaplanan boyut, gerçek kullanıcılarla yapılan kısa bir pilotla doğrulanmalıdır. Pilotta kullanıcıların bir kısmı yeni sunucuya alınır ve yoğun günlerde ölçüm yapılır.

İzlenmesi gereken üç temel gösterge vardır. CPU ready süresi, sanal sunucunun işlemci için ne kadar beklediğini gösterir ve yükseldiğinde ekranlar takılır. RAM baskısı, bellek dolduğunda diske sayfalama başladığını gösterir. Oturum açma süresi ise profil yükleme ve grup ilkesi sorunlarını kullanıcı şikâyet etmeden önce ortaya çıkarır.

Boyutlandırmada sık yapılan hatalar

1. Toplam kullanıcıyı eşzamanlı kullanıcı saymak: 80 çalışanı olan bir işletmede aynı anda bağlı kullanıcı sayısı çoğu zaman daha düşüktür; hesap eşzamanlı oturum üzerinden yapılmalıdır.
2. Veritabanını session host’a koymak: başlangıçta ucuz görünür, fakat kullanıcı sayısı arttıkça en sık performans şikâyetinin kaynağı olur.
3. Tek büyük sunucuya güvenmek: 24 vCPU üstünde tek sunucu hem verimsiz ölçeklenir hem de bakım sırasında tüm kullanıcıları durdurur.
4. İş yükü sınıfını düşük seçmek: ERP ekranlarının yanında yoğun Excel ve tarayıcı kullanımı varsa orta yerine ağır sınıf seçilmelidir.

MAV Cloud’da RDS ve ERP sunucusu

MAV Cloud’un bulut sunucuları Equinix veri merkezinde, VMware altyapısı üzerinde çalışır. Session host’lar ve ayrı ERP veritabanı sunucusu bu altyapıda ihtiyaca göre boyutlandırılabilir; seçenekler cloud sunucu kiralama sayfasında, VDS ile bulut sunucu arasındaki farklar ise VDS nedir rehberinde anlatılıyor.

ERP’ye kimsenin bağlanamaması tüm şirketi durdurur. MAV Cloud’un hizmet seviyesi sözleşmesi cloud sunucu ve dedicated sunucu hizmetleri için aylık %99,9 erişilebilirlik hedefi tanımlar; ilk müdahale hedefleri kritik öncelikte 15 dakika, yüksek öncelikte 1 saat, orta öncelikte 4 saat, düşük öncelikte 1 iş günüdür.

Muhasebe ve ERP verisi şirketin en hassas verileri arasındadır. MAV Cloud; ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27701, ISO 22301, ISO/IEC 20000 ve ISO 9001 belgelidir (sertifikalarımız). Sunucu kurulumu sonrası güncelleme ve yapılandırma desteği Windows Server yönetimi hizmeti kapsamında ele alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir uzak masaüstü sunucusu kaç kullanıcı taşır?

Kullanıcıların iş yüküne bağlıdır. Microsoft yönergesine göre vCPU başına hafif iş yükünde 6, orta iş yükünde 4, ağır iş yükünde 2 kullanıcı hedeflenir. 8 vCPU’luk bir sunucu orta iş yüküyle yaklaşık 32 eşzamanlı ERP kullanıcısı taşır.

ERP veritabanı ile RDS aynı sunucuda çalışabilir mi?

Çok küçük kurulumlarda teknik olarak mümkündür, fakat önerilmez. Disk yükü, kilitlenme ve yedekleme nedeniyle veritabanı ayrı bir sunucuda, yazılım üreticisinin gereksinimlerine göre çalıştırılmalıdır.

Kullanıcı sayısı artarsa sunucu büyütülmeli mi, yeni sunucu mu eklenmeli?

Session host 24 vCPU’ya kadar büyütülebilir. Bu sınırın üzerinde yeni bir session host eklemek ve yükü sunucular arasında dağıtmak daha sağlıklıdır.

Hesaplayıcının sonucu ne kadar doğru?

Sonuç, Microsoft yönergesine dayanan bir başlangıç boyutudur. Kullanılan yazılım, rapor yoğunluğu ve kullanıcı alışkanlıkları gerçek ihtiyacı değiştirir; pilot ölçümle doğrulanmalıdır.

Girilen bilgiler bir yere kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tarayıcıda yapılır, girilen değerler sunucuya gönderilmez.

Kullanıcı sayısı veya iş yükü henüz net değilse hesaplayıcı farklı senaryoları karşılaştırmak için kullanılabilir. Yapı belliyse sonuç ekranındaki teklif bağlantısı en hızlı yoldur.