Kabin Güç ve U Hesaplayıcı: Colocation Kabini Kaç kW ve Kaç U Gerektirir?

Colocation planlamasında ilk sorulan soru çoğu zaman “kaç U gerekiyor” olur; oysa kabinin asıl sınırı genellikle elektrik gücüdür. Kabin güç hesaplama aracı, sunucu ve ağ/depolama cihazlarının sayısından ve ölçülen ortalama çekişinden IT yükünü, büyüme payıyla birlikte tasarım yükünü, gereken U alanını ve kabin sayısını bulur. Colocation kW hesaplama sonucu, her besleme hattı için yeterli olan en küçük hat tipi ve kabinin üreteceği ısı yüküyle birlikte gösterilir.

Hesaplama tarayıcıda yapılır, girilen bilgiler hiçbir sunucuya gönderilmez.

Kabinde asıl sınır neden U değil kW’tır?

Bir kabinin fiziksel alanı genellikle güç ve soğutma kapasitesinden önce dolmaz; önce dolan çoğu zaman elektrik bütçesidir. 42U’luk bir kabine onlarca 1U sunucu fiziksel olarak sığar, fakat bu sunucuların toplam çekişi kabine ayrılan hattı kolayca aşar.

Colocation hizmetinde kabin; alan, enerji, soğutma ve bağlantıdan oluşan bir bütündür (colocation nedir rehberinde ayrıntılı anlatılıyor). U sayısı sadece rafa ne kadar donanım sığdığını gösterir. Kabin kaç kW sorusunun cevabı ise hangi hattın çekileceğini, ne kadar ısı atılacağını ve yükün kaç kabine bölüneceğini belirler.

Hesaplayıcı hangi bilgileri kullanır?

Araç sunucu ve cihaz sayısı, cihaz başına ortalama güç, U yüksekliği, ek U ihtiyacı, büyüme payı, kabin boyu ve besleme tipiyle çalışır.

• Sunucular: adet (varsayılan 10), sunucu başına ortalama çekiş (350 W) ve sunucu başına U (2U).
• Ağ ve depolama cihazları: adet (3), cihaz başına güç (150 W) ve cihaz başına U (1U).
• Diğer U: patch panel, kablo düzenleyici ve KVM gibi güç çekmeyen ama alan kaplayan ekipman (3U).
• Büyüme payı: gelecekteki ekleme için ayrılan oran (%20).
• Kabin boyu ve besleme: 42U veya 47U; yedekli A+B besleme (varsayılan) veya tek hat.

Sunucu gücü alanına güç kaynağı (PSU) etiketindeki değer değil, ölçülmüş ortalama çekiş yazılmalıdır. Etiket değeri gerçek kullanımın çok üzerinde olduğu için hesabı şişirir.

Hesaplama mantığı adım adım

IT yükü, sunucu ve cihazların toplam çekişidir; tasarım yükü bu değere büyüme payı eklenerek bulunur. U tarafında ise büyüme payı sadece sunucu ve cihazlara uygulanır, patch panel gibi sabit ekipmana uygulanmaz.

Formüller şöyledir: IT yükü = sunucu × W + cihaz × W; tasarım yükü = IT yükü × (1 + büyüme). Kullanılan U = sunucu × U + cihaz × U + diğer U; planlanan U ise (sunucu × U + cihaz × U) × (1 + büyüme) + diğer U değerinin yukarı yuvarlanmış halidir. Kabin sayısı, planlanan U’nun kabin boyuna bölünüp yukarı yuvarlanmasıyla bulunur ve kabin başına yük, tasarım yükünün kabin sayısına bölümüdür.

Isı yükü, tasarım yükünün watt cinsinden değeri 3,412 ile çarpılarak BTU/saat olarak hesaplanır; 1 watt yaklaşık 3,412 BTU/saate karşılık gelir (British thermal unit, Wikipedia).

Hat tipi nasıl seçilir: tek faz ve üç faz

Araç, kabin başına yükü taşıyabilen en küçük hattı seçer. Kullanılabilir kapasite, gerilim × akım değerinin (üç fazda ayrıca √3 ile çarpılmış halinin) %80 sürekli yük sınırı ve 0,95 güç faktörüyle çarpılmasıyla bulunur.

Hat tipi	Yaklaşık kullanılabilir kapasite
16A 230V tek faz	≈ 2,8 kW
32A 230V tek faz	≈ 5,6 kW
16A 400V üç faz	≈ 8,4 kW
32A 400V üç faz	≈ 16,8 kW

Kabin başına yük 16,8 kW’ı aşarsa araç yükün birden fazla hatta veya kabine bölünmesi gerektiğini belirtir. Üç fazlı hat aynı akımda tek faza göre yaklaşık üç kat güç taşır; yüksek yoğunluklu kabinlerde bu fark belirleyicidir.

%80 kuralı, sürekli çalışan yüklerde sigorta ve kabloların anma akımının tamamıyla yüklenmemesini öngören yaygın bir elektrik tasarım uygulamasıdır. Sunucular günün her saati çalıştığı için kabin yükü sürekli yük sayılır ve hat bu payla planlanır.

Örnek 1: varsayılan değerlerle sonuç

Varsayılan değerlerle bugünkü IT yükü 3,95 kW, %20 büyüme payıyla tasarım yükü 4,74 kW çıkar. Bu yük tek bir 42U kabine sığar ve her iki besleme hattında 32A 230V hat yeterlidir.

Hesap şöyledir: 10 sunucu × 350 W = 3.500 W, 3 cihaz × 150 W = 450 W, toplam 3.950 W. Kullanılan alan 20 + 3 + 3 = 26U; planlanan alan 23 × 1,2 + 3 = 30,6 ve yukarı yuvarlanınca 31U olur. 4,74 kW 16A hattın 2,8 kW kapasitesini aştığı için 5,6 kW kullanılabilir kapasiteli 32A 230V hat seçilir; ısı yükü yaklaşık 16.173 BTU/saattir.

Örnek 2: 1U sunucularla yoğun kabin

20 adet 1U sunucu (450 W) ve 4 ağ cihazı (150 W, 1U) ile aynı kabin alan olarak rahat kalır, fakat tek faz hat yetmez. Bu örnekte aracın formülleri 32A 400V üç faz hat gösterir.

IT yükü 20 × 450 + 4 × 150 = 9.600 W, yani 9,6 kW; %20 payla tasarım yükü 11,52 kW olur. Kullanılan alan 20 + 4 + 3 = 27U, planlanan alan 24 × 1,2 + 3 = 31,8 ve yukarı yuvarlanınca 32U’dur, yani tek 42U kabin yeterlidir. 11,52 kW, 8,4 kW’lık 16A üç faz hattı aştığı için A ve B hatlarının her biri 32A 400V (≈16,8 kW) olmalıdır; ısı yükü yaklaşık 39.306 BTU/saattir.

İki örnek arasında U farkı sadece 1’dir, güç farkı ise yaklaşık 2,4 kattır. Rack U hesaplama tek başına yapıldığında bu fark görünmez.

Etiket değeri ile ölçülen güç arasındaki fark

PSU etiketindeki değer, güç kaynağının verebileceği en yüksek gücü gösterir; sunucunun gerçekte çektiği güç bunun genellikle oldukça altındadır. Hesap etiket değeriyle yapılırsa gereğinden büyük hat ve fazla kabin planlanır.

Gerçek çekiş birkaç kaynaktan okunabilir: akıllı PDU’ların priz veya hat bazlı ölçümleri, iLO veya iDRAC gibi sunucu yönetim arayüzlerinin güç geçmişi ve UPS panelindeki toplam yük. Ölçüm en az bir hafta boyunca, ay sonu, yedekleme penceresi ve toplu iş gibi yoğun dönemleri kapsayacak şekilde yapılmalıdır. Ortalama değer hesaplayıcıya girilir, tepe değerler büyüme payını kontrol etmek için kullanılır.

A+B yedekli beslemede her hat neden tüm yükü taşımalı?

A+B beslemede hatlardan biri kesildiğinde kabinin tamamı diğer hat üzerinden çalışmaya devam eder. Bu yüzden her hat, kabin yükünün yarısına göre değil tamamına göre boyutlandırılır.

Normal çalışmada çift güç kaynaklı sunucular yükü iki hat arasında yaklaşık eşit paylaştırır; PDU ekranında her hat yükün yarısını gösterebilir. Bu görüntü yanıltıcıdır: hat kapasitesi toplam yükün yarısına göre seçilirse bir hattaki arıza veya planlı bakım sırasında kalan hat aşırı yüklenir ve sigorta atarak iki hattı da etkisiz bırakabilir. Tek hat seçeneği daha basit bir yapı sunar, fakat hat kesildiğinde kabin tamamen durur.

Isı yükü ve soğutma planlaması

Kabine giren her watt elektrik, neredeyse tamamen ısıya dönüşür. Kabin yoğunluğu arttıkça bu ısının veri merkezi soğutma düzeniyle uyumlu şekilde atılması önceden planlanmalıdır.

Düşük yoğunluklu kabinlerde standart sıcak ve soğuk koridor düzeni genellikle yeterlidir. Yüksek yoğunlukta kabin yerleşimi, hava akışı ve komşu kabinlerle etkileşim teklif aşamasında konuşulmalıdır. Hesaplayıcının BTU/saat çıktısı bu görüşmede ortak referans olur.

Büyüme payı ve U planlaması

Büyüme payı, kabin kurulduktan sonra eklenecek donanım için ayrılan güç ve alan rezervidir. Varsayılan %20, kısa vadeli eklemeler için makul bir başlangıçtır; hızlı büyüme beklenen projelerde artırılabilir.

U planlamasında boş kalan alanlar körleme panelleriyle (blanking panel) kapatılmalıdır; aksi halde sıcak hava ön tarafa döner ve sunucular gereğinden sıcak hava emer. Kablo düzenleyiciler bakım ve hava akışı için gereklidir; “diğer U” alanında hesaba katılır.

GPU sunucuları hesabı nasıl değiştirir?

GPU sunucuları, tek bir cihazda standart sunuculara göre çok daha yüksek güç çeker. Birkaç GPU sunucusu bile kabin başına yükü üç faz hatların kapasitesine yaklaştırabilir.

Bu tür kurulumlarda hesaplayıcı çoğu zaman yükün birden fazla kabine veya hatta bölünmesi gerektiğini gösterir; kabinlerde boş U kalması normaldir. GPU bellek ihtiyacı için GPU VRAM hesaplayıcı kullanılabilir, güç tarafında ise üreticinin belirttiği değer yerine yük altındaki ölçüm esas alınmalıdır.

Kabin güç planlamasında sık yapılan hatalar

1. Etiket değeriyle hesap yapmak: PSU etiketi gerçek çekişi değil üst sınırı gösterir ve gereksiz büyük hat planlanmasına yol açar.
2. A+B’de hattı yarı yüke göre seçmek: bir hat kesildiğinde diğeri tüm yükü taşıyamaz ve yedeklilik anlamını yitirir.
3. Sadece U saymak: alan yeterli görünür, fakat güç ve ısı sınırı çok daha önce dolar.
4. Büyüme payını sıfır bırakmak: ilk eklemede hat yükseltmesi veya yeni kabin gerekir.

MAV Cloud’da kabin kiralama

MAV Cloud’un colocation ve kabin hizmeti İstanbul’daki Equinix veri merkezi altyapısı üzerinde sunulur. Kabin başına güç tahsisi, besleme yapısı ve hat tipi teklif aşamasında hesaplanan ihtiyaca göre netleştirilir; seçenekler kabin kiralama sayfasında yer alıyor.

Kabindeki bir sorun, üzerinde çalışan tüm sistemleri etkiler. MAV Cloud’un hizmet seviyesi sözleşmesi ilk müdahale hedeflerini kritik öncelikte 15 dakika, yüksek öncelikte 1 saat, orta öncelikte 4 saat ve düşük öncelikte 1 iş günü olarak tanımlar.

MAV Cloud; ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27701, ISO 22301, ISO/IEC 20000 ve ISO 9001 belgelidir (sertifikalarımız).

Sıkça Sorulan Sorular

Bir colocation kabini kaç kW gerektirir?

Kabine yerleştirilecek donanımın ölçülen çekişine bağlıdır. Hesaplayıcıdaki varsayılan kurulum yaklaşık 4,74 kW tasarım yükü verirken, 20 adet 450 W’lık 1U sunucu ile aynı kabin 11,52 kW’a çıkar.

A+B beslemede hat kapasitesi neden iki katı gibi görünüyor?

Her hat, diğer hat kesildiğinde kabinin tamamını tek başına taşıyacak şekilde seçilir. Normal çalışmada yük iki hatta paylaşıldığı için her hat kapasitesinin bir kısmını kullanır.

Tek faz mı, üç faz mı seçilmeli?

Kabin başına yük 5,6 kW’a kadar ise tek faz hatlar genellikle yeterlidir. Bu değerin üzerinde üç fazlı hat gerekir; 16,8 kW’ı aşan yük ise birden fazla hat veya kabine bölünür.

Hesaplayıcının sonucu ne kadar doğru?

Sonuç, girilen ortalama değerlere dayanan bir planlama tahminidir. Gerçek ihtiyaç ölçüm verisiyle doğrulanmalı, güç tahsisi teklif aşamasında netleştirilmelidir.

Girilen bilgiler bir yere kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tarayıcıda yapılır, girilen değerler sunucuya gönderilmez.

Yapı belliyse sonuç ekranındaki teklif bağlantısı en hızlı yoldur.