Buluta Taşıma Hazırlık Testi: 11 Maddelik Kontrol Listesi ve Aktarım Süresi Hesabı

Sunucuları buluta taşıma projelerinde sorunların büyük kısmı taşıma gecesinde değil, hazırlık aşamasında atlanan bir maddeden doğar. Buluta taşıma kontrol listesi niteliğindeki bu test, buluta geçiş hazırlık durumunu 11 soruyla ölçer: envanter, bağımlılıklar, doğrulanmış yedek, geri dönüş planı, kesinti penceresi, lisanslar, bant genişliği, güvenlik kuralları, test senaryoları, uygulama sahipleri ve ilk günden izleme. Her soru Evet, Kısmen veya Hayır olarak yanıtlanır; sonuçta 0-100 arası bir hazırlık puanı ve ağırlığa göre sıralanmış eksik listesi çıkar.

Testin altındaki hesaplayıcı, taşınacak veri miktarı ve hat hızından aktarım süresini tahmin eder. Yanıtlar tarayıcıda kalır, hiçbir sunucuya gönderilmez.

Buluta taşıma hazırlığı ne anlama gelir?

Hazırlık, taşınacak her sistemin ne olduğunun, neye bağlı olduğunun ve bir şey ters giderse nasıl eski haline döneceğinin önceden bilinmesidir. Teknik altyapının hazır olması tek başına yeterli değildir; iş tarafının kesinti penceresini onaylaması ve uygulama sahiplerinin teste katılması da hazırlığın parçasıdır.

Microsoft’un Cloud Adoption Framework içindeki taşıma planlama rehberi de aynı sırayı izler: bağımlılıkların keşfi, iş yüklerinin dalgalara ayrılması, geri dönüş planının taşımadan önce tanımlanıp test edilmesi ve başarı ölçütlerinin baştan belirlenmesi (Microsoft, Plan your migration). Bu test, o yaklaşımı tek sayfalık bir öz değerlendirmeye indirger.

Test hangi 11 maddeyi, hangi ağırlıkla ölçer?

Her madde 1 ile 3 arasında bir ağırlık taşır; yanıt Evet ise ağırlığın tamamı, Kısmen ise yarısı, Hayır ise sıfır puan yazılır. Toplam ağırlık 22’dir ve puan, toplanan değerin bu toplama oranı olarak 0-100 ölçeğine çevrilir.

Madde	Ağırlık
Güncel sunucu ve uygulama envanteri	3
Belgelenmiş bağımlılıklar	3
Taşıma öncesi doğrulanmış yedek ve test edilmiş geri yükleme	3
Geri dönüş (rollback) planı	2
Onaylı kesinti penceresi ve iletişim planı	2
Yazılım lisanslarının sanal/bulut ortam koşulları	2
Kimlik, erişim ve güvenlik duvarı kurallarının yeni ortam için tasarımı	2
Taşıma sonrası test senaryoları ve kabul ölçütleri	2
Bant genişliği ve aktarım süresi hesabı	1
Uygulama sahipleri ve yazılım firmalarının sürece katılımı	1
İlk günden planlanmış izleme ve yedekleme	1

En yüksek ağırlık envanter, bağımlılık ve yedek maddelerindedir. Bu üçünden biri eksikse taşıma sırasında ortaya çıkan sorun genellikle geri alınması en zor sorun olur.

Sunucu taşıma planının temel alanları

İyi bir sunucu taşıma planı, testteki 11 maddenin her birine yazılı bir yanıt verir. Aşağıdaki başlıklar her maddenin neden önemli olduğunu ve “Evet” yanıtının ne zaman hak edildiğini açıklar.

Envanter ve bağımlılık haritası

Envanter; sunucuları, işletim sistemi sürümlerini, çalışan uygulamaları, disk boyutlarını ve veritabanlarını içermelidir. Bağımlılık haritası ise hangi uygulamanın hangi veritabanına, dosya paylaşımına, kimlik sunucusuna veya dış servise bağlandığını gösterir. Aynı veritabanını paylaşan sistemler birlikte taşınmazsa biri bulutta, diğeri şirket içinde kalır ve aradaki gecikme performansı düşürür.

Taşıma öncesi yedek ve geri yükleme testi

Yedeğin alınmış olması yeterli sayılmaz; geri yüklenip açıldığı görülmemiş bir yedek doğrulanmış değildir. Taşımadan hemen önce alınan tam yedek, ayrı bir ortamda geri yüklenerek uygulamanın açıldığı ve verinin tutarlı olduğu kontrol edilmelidir.

Geri dönüş planı ve kesinti penceresi

Geri dönüş planı, hangi koşulda taşımanın iptal edileceğini ve eski sistemin nasıl yeniden devreye alınacağını yazılı olarak tanımlar. Kaynak sunucu, yeni ortam kabul edilene kadar kapatılmamalıdır. Kesinti penceresi ise ay sonu kapanışı gibi yoğun dönemlerin dışında seçilmeli, kullanıcılara ve ilgili birimlere önceden duyurulmalıdır.

Lisans koşulları

Bazı işletim sistemi, veritabanı ve uygulama lisansları sanallaştırma, çekirdek sayısı veya barındırma sağlayıcısına göre farklı koşullar içerir. Fiziksel sunucuda geçerli olan bir lisansın bulut ortamda aynı şekilde kullanılıp kullanılamayacağı, taşıma tarihinden önce yazılım üreticisi veya lisans iş ortağıyla yazılı olarak teyit edilmelidir.

Veri aktarım süresi nasıl hesaplanır?

Hesaplayıcı, veri miktarını gigabayt (GB), hat hızını megabit/saniye (Mbps) olarak alır ve hattın ortalama %70 verimle kullanıldığını varsayar. Formül: süre (saat) = GB × 8.000 / (Mbps × 0,70) / 3.600.

Aşağıdaki değerler bu formülle hesaplanmıştır:

Veri	Hat hızı	Tahmini süre
1.000 GB	100 Mbps	≈31,7 saat (≈1,3 gün)
5.000 GB (5 TB)	1.000 Mbps (1 Gbps)	≈15,9 saat
10.000 GB (10 TB)	100 Mbps	≈317,5 saat (≈13,2 gün)

Son satır, büyük veri setlerinin tek bir kesinti penceresinde taşınamayacağını gösterir. Bu durumda veri önce kesinti olmadan kopyalanır (ön yükleme), taşıma gecesinde yalnızca son kopyadan bu yana değişen kısım (delta) senkronize edilir. Çok büyük veri setlerinde verinin fiziksel disk ile taşındığı çevrimdışı aktarım da bir seçenektir.

Güvenlik kuralları ve kabul testleri neden yeniden tasarlanır?

Şirket içindeki güvenlik duvarı kuralları ve erişim yetkileri buluttaki ağ yapısına birebir kopyalanamaz. IP adresleri, VPN bağlantıları, yönetici hesapları ve dışarı açılan portlar yeni ortam için yeniden tasarlanmalı, gereksiz açık kurallar bu fırsatla temizlenmelidir.

Kabul testleri, taşımanın başarılı sayılması için hangi işlemlerin çalışması gerektiğini önceden yazar: kullanıcı girişi, fatura kesme, rapor alma, yazdırma, entegrasyonların veri alışverişi gibi. Bu senaryoları en iyi bilenler uygulama sahipleri ve yazılım firmalarıdır; sürece taşıma gecesinden önce dahil olmaları gerekir.

Dalgalar ve pilot taşıma

Tüm sistemleri tek seferde taşımak yerine birbirine bağlı sistemler gruplanarak dalgalar halinde taşınır. İlk dalga, karmaşıklığı ve iş etkisi düşük bir sistemle yapılan pilottur.

Pilot, aktarım süresinin, geri dönüş adımlarının ve test senaryolarının gerçekte nasıl çalıştığını gösterir. Microsoft’un rehberi de üretim dışı ortamların ve daha basit iş yüklerinin önce taşınmasını, kritik sistemlerin ilk başarılar görüldükten sonra planlanmasını önerir.

Hazırlık puanı nasıl okunur?

Puan 80 ve üzerindeyse hazırlık yüksek, 50-79 arasındaysa orta, 50’nin altındaysa düşük kabul edilir. Puandan daha önemli olan, sonuç ekranında ağırlığa göre sıralanan eksik listesidir.

Örneğin envanteri kısmen hazır, geri dönüş planı olmayan, diğer tüm maddeleri tamam olan bir proje 22 üzerinden 18,5 alır ve puanı yaklaşık 84 olur. Puan yüksek görünse de eksik listesinin başında geri dönüş planı yer alır ve bu madde taşıma tarihinden önce kapatılmalıdır. Listede her eksik için kısa bir öneri ve ilgili hizmet bağlantısı bulunur.

Buluta geçişte sık yapılan hatalar

Hataların çoğu teknik değil, planlama kaynaklıdır. En sık görülenler şunlardır:

1. Yedeği geri yüklemeden doğrulanmış saymak: sorun çıktığında yedeğin eksik veya açılmaz olduğu anlaşılır.
2. Kaynak sunucuyu erken kapatmak: kabul testleri bitmeden kapatılan sunucu, geri dönüş seçeneğini ortadan kaldırır.
3. Aktarım süresini hesaplamamak: bir gecede bitmesi beklenen kopyalama günlerce sürebilir.
4. Lisansı sonraya bırakmak: taşıma tamamlandıktan sonra lisans koşullarının yeni ortama uymadığı ortaya çıkabilir.
5. İzlemeyi sonraya bırakmak: yeni ortamda yedekleme ve izleme ilk günden çalışmazsa sorunlar kullanıcı şikâyetiyle fark edilir.

Taşınacak sistem bir uzak masaüstü (RDS) sunucusuysa yeni ortamdaki boyut RDS sunucu boyutlandırma aracıyla önceden hesaplanabilir. Taşıma adımlarının genel akışı ise sunucuyu buluta taşıma rehberinde anlatılıyor.

MAV Cloud ile buluta taşıma

MAV Cloud, sunucu ve uygulamaların planlamadan kabul testine kadar buluta taşınmasını bulut taşıma hizmetleri kapsamında yürütür. Hazırlık testindeki eksik maddeler bu sürecin ilk adımında birlikte ele alınabilir.

Taşınan sunucular Equinix veri merkezinde, VMware altyapısı üzerinde çalışan bulut sunuculara alınır.

Taşıma sonrasındaki işletme dönemi için MAV Cloud’un hizmet seviyesi sözleşmesi cloud sunucu hizmetlerinde aylık %99,9 erişilebilirlik hedefi tanımlar. İlk müdahale hedefleri kritik öncelikte 15 dakika, yüksek öncelikte 1 saat, orta öncelikte 4 saat, düşük öncelikte 1 iş günüdür.

Taşıma sırasında şirket verisi yeni bir ortama geçtiği için bilgi güvenliği yönetimi ayrıca önemlidir. MAV Cloud; ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27701, ISO 22301, ISO/IEC 20000 ve ISO 9001 belgelidir (sertifikalarımız).

Sıkça Sorulan Sorular

Buluta taşımadan önce hangi kontroller yapılmalı?

En kritik üç kontrol güncel envanter, belgelenmiş bağımlılıklar ve geri yüklemesi test edilmiş yedektir. Bunlara geri dönüş planı, onaylı kesinti penceresi, lisans teyidi, güvenlik kuralları ve kabul testleri eklenir.

Hazırlık puanı kaç olmalı?

80 ve üzeri yüksek hazırlık olarak kabul edilir. Puan yüksek olsa bile eksik listesinde ağırlığı 2 veya 3 olan bir madde varsa taşıma tarihi bu madde kapatıldıktan sonra kesinleştirilmelidir.

Aktarım süresi hesabı neden %70 verim kullanıyor?

Hattın tamamı veri aktarımına ayrılamaz; protokol yükü, diğer trafik ve hat dalgalanmaları gerçek hızı düşürür. %70, planlama için makul bir varsayımdır; gerçek değer pilot aktarımla ölçülmelidir.

Veri çok büyükse taşıma nasıl yapılır?

Veri önce kesinti olmadan kopyalanır, taşıma gecesinde yalnızca değişen kısım senkronize edilir. Hat süresi yine de yetmiyorsa verinin fiziksel diskle taşındığı çevrimdışı aktarım değerlendirilir.

Yanıtlar bir yere kaydediliyor mu?

Hayır. Test ve hesaplama tarayıcıda çalışır, yanıtlar sunucuya gönderilmez.

Puan düşük çıktıysa eksik listesinin ilk üç maddesi taşıma planının başlangıç noktasıdır. Puan yüksekse aktarım süresi hesabı ve pilot taşıma bir sonraki adımdır.