Bulut Taşıma Hizmeti (Cloud Migration)

Sunucu ve bulut geçişi nasıl planlanır?

Başarılı bir sunucu geçişi, teknik aktarımdan çok hazırlık aşamasına bağlıdır. Bulut taşıma projeleri genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Envanter ve keşif: sunucular, uygulamalar, veritabanları, lisanslar ve kaynak kullanımı çıkarılır.
2. Bağımlılık haritası: hangi uygulamanın hangi veritabanına, servise veya ağ kaynağına bağlı olduğu belirlenir; birbirine bağlı sistemler aynı dalgada taşınır.
3. Hedef mimari ve boyutlandırma: bulutta vCPU, RAM, disk, ağ ve güvenlik kuralları tasarlanır.
4. Pilot taşıma: kritik olmayan bir sistemle yöntem ve süreler doğrulanır.
5. Replikasyon ve test: veriler canlı sistem çalışırken hedefe kopyalanır, uygulama sahipleriyle kabul testleri yapılır.
6. Son geçiş (cutover): planlanan pencerede son fark eşitlenir, DNS ve bağlantılar yeni ortama yönlendirilir.
7. Geri dönüş planı ve kapanış: sorun durumunda eski sisteme dönüş yolu hazır tutulur; eski ortam belirli bir süre sonra kapatılır.

Bu adımların her birinde sorumluluklar önceden belirlenir: altyapı tarafı taşıma ekibindeyken, uygulamanın doğru çalıştığını onaylamak genellikle uygulama sahibinin veya yazılım tedarikçisinin görevidir. Kabul kriterlerinin geçişten önce yazılı hâle getirilmesi, son geçiş gecesinde belirsizlik yaşanmasını önler. Geçiş, aynı zamanda yedekleme ve felaket kurtarma kurgusunu yeniden ele almak için iyi bir fırsattır; bu konuda felaket kurtarma planı nasıl hazırlanır rehberi yol gösterici olabilir.

Hizmet güvencesi: Taşıma sırasında ve sonrasında açılan talepler hizmet seviyesi sözleşmesinde öncelik sınıflarına göre karşılanır; geçiş gecesi yaşanan kritik bir sorunda ilk müdahale hedefi 15 dakikadır. Taşıma projeleri, MAV Cloud’un ISO/IEC 20000 belgeli BT hizmet yönetimi ve ISO/IEC 27001 belgeli bilgi güvenliği süreçleriyle planlanır (sertifikalarımız).

Taşıma yöntemleri: hangi sistem için hangisi?

Yöntem	Ne yapılır?	Uygun olduğu durum
Yeniden barındırma (lift and shift)	Sunucu olduğu gibi sanal makine olarak taşınır	Hızlı geçiş, değişiklik istenmeyen uygulamalar
Yeniden platformlama	İşletim sistemi veya veritabanı sürümü yükseltilerek taşınır	Desteği biten sürümlerde çalışan sistemler
Veri odaklı taşıma	Uygulama yeni sunucuya kurulur, yalnızca veri aktarılır	Eski ve karmaşık kurulumlu sunucular

Tek bir projede birden fazla yöntem kullanılması olağandır. Örneğin dosya sunucusu ve Active Directory olduğu gibi taşınırken, desteği sona ermiş bir işletim sisteminde çalışan veritabanı sunucusu güncel sürüme yükseltilerek aktarılabilir. Yöntem seçiminde uygulama sahibinin kabul edebileceği kesinti süresi, sistemin yaşı ve geçiş sonrasında ne kadar süre daha kullanılacağı birlikte değerlendirilir. Büyük veri hacimlerinde ilk kopyanın önceden aktarılıp son geçişte yalnızca farkların eşitlenmesi, planlı kesinti penceresini belirgin biçimde kısaltır.

Taşınan sistemlerin bulutta hangi altyapıda çalışacağı da geçiş planının parçasıdır; çoğu kurumsal iş yükü için cloud sunucu hedef platform olarak kullanılır.

Örnek olarak Erler Otomotiv’in yerel sunucularda çalışan sistemleri ve Lets Club’ın sistemleri, iş akışını aksatmamak için birer hafta sonu içinde buluta taşındı.

Bulut geçişinde sık yapılan hatalar

• Uygulamalar arası bağımlılıkları çıkarmadan sistemleri tek tek taşımak.
• Lisans koşullarını (özellikle çekirdek bazlı lisansları) geçiş öncesinde kontrol etmemek.
• Kaynakları mevcut donanıma göre birebir kopyalamak; ölçüm yerine tahminle boyutlandırmak.
• Geçiş günü yedek ve geri dönüş planı olmadan son adımı atmak.
• Taşıma sonrası izleme ve yedekleme kurgusunu sonraya bırakmak.
• Kullanıcıları ve uygulama sahiplerini geçiş takvimi, olası kısa kesintiler ve yeni erişim adresleri hakkında önceden bilgilendirmemek.
• DNS kayıtlarının yaşam süresini (TTL) geçişten önce düşürmeyi unutmak; bu durumda yönlendirme değişikliği bazı kullanıcılara geç yansır.

Mevcut altyapının geçişe hazırlığını görmek için ücretsiz altyapı analizi talep edilebilir.

Taşıma öncesi hazırlığı 11 maddede puanlamak ve veri aktarım süresini tahmin etmek için buluta taşıma hazırlık testi kullanılabilir.

Fiziksel sunucudan buluta geçiş nasıl yapılır?

Fiziksel sunucudan buluta geçişte, kendi donanımı üzerinde çalışan bir makine bulut altyapısında sanal makineye dönüştürülür ya da iş yükü yeni bir sanal sunucuda yeniden kurulur. Verinin kopyalanması genellikle işin en kısa kısmıdır; asıl emek eski sunucunun doğru ölçülmesine ve donanıma bağlı unsurların ayıklanmasına gider.

Taşıma kararı verildiğinde ilk soru eski sunucunun ne kadar büyük olduğu değil, kaynaklarının ne kadarının gerçekten kullanıldığıdır. Beş yıl önce alınmış bir fiziksel sunucu bazı alanlarda fazla, bazılarında yetersiz kalabilir. Bu yüzden veri aktarılmadan önce işlemci, bellek, disk büyümesi ve disk etkinliği; ay sonu ya da bordro dönemi gibi yoğun günleri de kapsayan normal bir çalışma süresi boyunca ölçülür. Hedef sanal makine bu ölçümlere göre boyutlandırılır, ek kaynak ihtiyacı ise ilk günden ödenmek yerine sonradan eklenir. Fikir vermesi açısından, MAV Cloud’da 4 vCPU, 8 GB RAM ve 100 GB SSD’li giriş seviyesi bir cloud sunucunun aylık maliyeti yaklaşık 60–100 USD aralığındadır.

Fiziksel sunucular, sanal makinede bulunmayan donanım bağımlılıkları da taşır: USB lisans anahtarları (dongle), seri port veya PCI kartları, RAID denetleyici sürücüleri, belirli bir donanım kimliğine bağlı lisanslar ve yerel teyp ya da disk yedekleme işleri. Bunların her biri son geçişten önce listelenir ve bir çözüme bağlanır: ağ tabanlı lisans, yazılım üreticisinden lisans devri, farklı bir yedekleme yöntemi ya da nadir durumlarda yalnızca o bileşenin yerelde bırakılması.

Taşınan sunucular Equinix İstanbul’daki VMware tabanlı altyapıda, kaynakları birbirinden yalıtılmış sanal makineler olarak, merkezi depolamaya bağlı yüksek erişilebilirlikli (HA) sunucular üzerinde çalışır. Tek güç kaynağı ve tek disk grubuna sahip bağımsız bir fiziksel makineye göre pratik fark şudur: bir fiziksel host arızası, üzerindeki sanal sunucuyu da beraberinde durdurmaz.

Taşıma öncesinde çıkarılması gereken uygulama bağımlılıkları

Yerel ortamdan buluta geçmeden önce her uygulamanın kendi dışındaki hangi kaynaklara bağlandığı yazılı hâle getirilmelidir; bulutta sorunsuz açılan bir sunucu, veritabanına, lisans sunucusuna veya dosya paylaşımına ulaşamadığında yine çalışmaz. Gözden kaçan bağımlılıklar, son geçiş gecesinde geri dönüş yapılmasının en sık nedenidir.

Bağımlılık haritası ağ bağlantı verileri, yapılandırma dosyaları ve uygulama sahipleriyle yapılan görüşmelerden çıkarılır. En sık karşılaşılan başlıklar:

• Veritabanı bağlantıları: DNS adı yerine IP adresine ya da yerel sunucu adına yazılmış bağlantı tanımları.
• Dizin ve ad servisleri: Active Directory kimlik doğrulaması, iç DNS bölgeleri ve grup ilkeleri.
• Lisans sunucuları: açılışta başka bir makinedeki lisans servisini sorgulayan uygulamalar.
• Dosya paylaşımları: eşlenmiş sürücüler, dışa aktarım klasörleri, paylaşıma tarama gönderen tarayıcı ve yazıcılar.
• Zamanlanmış işler ve entegrasyonlar: gece aktarımları, e-fatura ve banka entegrasyonları, SMTP aktarımı ve sabit IP beyaz listesi isteyen servisler.
• Gecikmeye duyarlı ikililer: birbirine yakın kalması gereken ERP istemcisi ve veritabanı; bunlar aynı dalgada taşınır.

Her bağımlılık “bu sunucuyla taşınacak”, “zaten bulutta” veya “yerelde kalacak” olarak işaretlenir. Son grup, geçiş döneminde siteden siteye VPN ya da özel bağlantı gerekip gerekmediğini belirler.

Sunucuları buluta kim taşıyabilir? Taşıma hizmeti neleri kapsar?

Sunucuların buluta taşınmasını kurum içi BT ekibi, yazılım tedarikçisi ya da bulut sağlayıcısının taşıma ekibi üstlenebilir; doğru tercih, son geçiş günündeki riskin kimde olacağına bağlıdır. Profesyonel buluta taşıma hizmetlerinde altyapı tarafının sorumluluğu sağlayıcıdadır, yazılımın beklendiği gibi çalıştığını ise uygulama sahibi onaylar. Hazır buluta taşıma çözümleri her ortama aynı kalıbı uygulamaya çalışır; buluta geçiş desteği ise envanterden canlı sonrası ilk haftalara kadar süren, sorumlulukları yazılı bir iş bölümüne dayanır.

Alan	Taşıma ekibi	Kurum / yazılım tedarikçisi
Envanter, boyutlandırma, bağımlılık haritası	Hazırlar ve belgeler	İnceler ve onaylar
Hedef sunucular, ağ, güvenlik duvarı	Kurar ve yapılandırır	Erişim kurallarını onaylar
Veri kopyalama, eşitleme ve son geçiş	Süreci yürütür	Kesinti penceresini belirler
Uygulama kabul testleri	Destek verir	Onay verir
Canlı sonrası izleme ve yedekleme	Kurar	Saklama süresi ihtiyacını belirler

Canlıya geçişten sonra destek talepleri SLA öncelik sınıflarına göre karşılanır: ilk müdahale hedefleri kritikte 15 dakika, yüksekte 1 saat, ortada 4 saat, düşükte 1 iş günüdür; cloud sunucular için aylık %99,9 erişilebilirlik hedeflenir. Taşınan sistemler 7/24 sistem izleme kapsamına ve depolaması Türkiye’de bulunan Veeam tabanlı cloud veri yedekleme hizmetine eklenebilir; böylece koruma, yeni ortamdaki ilk günden başlar.

Geçişin teknik adımları sunucuyu buluta taşıma rehberinde ayrıntılı olarak anlatılır; mevcut hazırlık düzeyi buluta taşıma hazırlık testi ile puanlanabilir.